Phân phối tổng điểm xúc xắc mô tả xác suất của tổng khi cộng kết quả từ các viên được gieo. Các mức điểm không nhất thiết có cơ hội ngang nhau, bởi số cách tạo thành mỗi tổng phụ thuộc số viên và loại mặt. Tài xỉu online sẽ giải thích cách lập không gian mẫu, đếm kết quả có thứ tự và đối chiếu xác suất với tần suất quan sát.
Phân phối tổng điểm xúc xắc là gì?
Phân phối tổng điểm xúc xắc mô tả xác suất của từng giá trị tổng, trong đó tổng là biến ngẫu nhiên hình thành bằng cách cộng các mặt. Mỗi tổng có thể được tạo bởi số lượng kết quả khác nhau, nên xúc xắc công bằng không đồng nghĩa mọi mức điểm có cơ hội ngang nhau.
Xác suất lý thuyết được tính từ mô hình cùng giả định về số viên, số mặt, tính công bằng và sự độc lập giữa kết quả thành phần. Tần suất thực nghiệm là tỷ lệ xuất hiện ghi nhận qua các lượt gieo, có thể lệch khỏi xác suất lý thuyết trong phạm vi mẫu quan sát.

Cách tính phân phối tổng điểm xúc xắc
Quy trình tính bắt đầu từ xác định không gian mẫu, đếm kết quả theo từng tổng, chuyển thành xác suất và kiểm tra tính đầy đủ của bảng phân phối. Cụ thể như sau:
Xây dựng không gian mẫu có thứ tự
Với xúc xắc sáu mặt, mỗi kết quả cần ghi theo vị trí từng viên, nên không gian mẫu gồm các cặp hoặc bộ ba có thứ tự riêng. Hai viên tạo 6² = 36 kết quả, còn ba viên tạo 6³ = 216 kết quả, vì mỗi vị trí đều có 6 giá trị để lựa chọn.
Cặp 1–2 khác 2–1 vì giá trị của viên thứ nhất và thứ hai đã đổi chỗ, dù cả hai đều cho tổng 3 khi thực hiện phép cộng. Để các trường hợp này đồng khả năng, cần giả định từng viên đều công bằng và độc lập, thay vì chỉ dựa vào xác suất tài xỉu 3 xúc xắc.
Đếm số kết quả tạo thành từng tổng
Sau khi lập không gian mẫu, hãy gom những kết quả có cùng tổng điểm để xác định số trường hợp thuận lợi cho từng giá trị cần tính. Với hai viên, tổng 4 gồm ba cặp có thứ tự là 1–3, 2–2 và 3–1, nên số trường hợp thuận lợi tương ứng bằng 3 trong mẫu 36.
Với ba viên, cấu hình 1–2–3 có 6 hoán vị khác nhau, còn 1–1–4 chỉ có 3, vì hai giá trị trùng làm giảm số cách sắp xếp biệt lập. Do đó, không thể đếm mỗi cấu hình đúng một lần, bởi cách làm ấy bỏ sót kết quả có thứ tự và khiến bảng phân phối bị sai.

Chia số trường hợp thuận lợi cho tổng mẫu
Khi các kết quả đồng khả năng, xác suất một tổng bằng số trường hợp thuận lợi chia kích thước không gian mẫu đã xác định theo mô hình. Ví dụ, tổng 4 của hai viên có xác suất 3/36 = 1/12, xấp xỉ 8,33%, dựa trên ba kết quả thuận lợi trong toàn bộ 36 trường hợp.
Phân phối tổng điểm xúc xắc của cả ba viên chỉ có 1–1–1, nên xác suất bằng 1/216, xấp xỉ 0,463%, dưới giả định xúc xắc công bằng và độc lập. Nếu các mặt không đồng xác suất, phải cộng xác suất từng kết quả phù hợp, không dùng phép chia số trường hợp như thể kết quả ngang nhau.
Kiểm tra tính đầy đủ của bảng phân phối
Cộng số trường hợp của tất cả tổng phải được đúng 36 với hai viên hoặc 216 với ba viên, nếu không gian mẫu được liệt kê đầy đủ. Tiếp theo, cộng các xác suất chính xác để kiểm tra tổng luôn bằng 1, vì mỗi lượt gieo hợp lệ chỉ thuộc duy nhất một nhóm tổng điểm.
Phần trăm đã làm tròn có thể cộng thành 99,99% hoặc 100,01%, nên chênh lệch nhỏ cần được kiểm tra bằng những phân số gốc trước khi sửa bảng. Nếu sai lệch vẫn tồn tại khi dùng giá trị chính xác, hãy rà soát tổng bị thiếu, kết quả đếm trùng hoặc số hoán vị đã tính sai.
Phân phối tổng điểm của 3 viên xúc xắc
Phân phối tổng điểm xúc xắc 3 công bằng độc lập được xác định bằng cách đếm kết quả có thứ tự. Trong đó bao gồm:
Bảng xác suất các tổng từ 3 đến 18
Với 3 viên sáu mặt công bằng và độc lập, tổng có xác suất bằng số kết quả thuận lợi chia 216, theo không gian mẫu có thứ tự. Các tổng từ 3 đến 10 lần lượt có 1, 3, 6, 10, 15, 21, 25, 27 trường hợp, còn từ 11 đến 18 nhận dãy này đảo ngược.
Chẳng hạn, tổng 3 có xác suất 1/216, còn tổng 10 đạt 27/216, nên các mức điểm không có khả năng ngang nhau dù từng viên đều công bằng. Khoảng toán học gồm tổng từ 3 đến 18, nhưng bàn chơi có thể chỉ hỗ trợ một số cửa, với điều kiện thanh toán cần kiểm tra riêng.

Vì sao tổng 10 và 11 xuất hiện nhiều cách nhất?
Hai tổng 10 và 11 có 27 kết quả có thứ tự, tương đương 12,5% mỗi tổng, cao nhất trong phân phối của 3 viên công bằng độc lập. Riêng tổng 10 gồm các cấu hình 1–3–6, 1–4–5, 2–2–6, 2–3–5, 2–4–4 và 3–3–4, đóng góp lần lượt 6, 6, 3, 6, 3, 3 kết quả qua hoán vị.
Phân phối tổng điểm xúc xắc 7 trừ giá trị gốc tạo ánh xạ từ tổng 10 sang 11, nên hai nhóm có số trường hợp bằng nhau theo đối xứng. Trong khi đó, tổng 3 chỉ có 1–1–1 và tổng 18 có 6–6–6, cho thấy các giá trị biên có ít cách hình thành hơn hai mức trung tâm.
Kết luận
Phân phối tổng điểm xúc xắc cho thấy các mức tổng có xác suất khác nhau do số kết quả tạo thành từng giá trị không bằng nhau. Xác định đúng giả định, đếm đủ kết quả có thứ tự và kiểm tra tổng xác suất sẽ giúp bạn tính toán chính xác.

